Την τελευταία δεκαετία, τα μοντέλα φροντίδας που υποστηρίζουν την προστασία των ευάλωτων ανηλίκων —που έχουν αποχωριστεί τις οικογένειες καταγωγής τους— έχουν στραφεί προς την ενίσχυση συστημάτων φροντίδας που βασίζονται στις τοπικές κοινότητες και στις οικογένειες που είναι έτοιμες να τους υποδεχθούν.

Η στροφή από μοντέλα φροντίδας σε ιδρύματα (όπως ορφανοτροφεία και φροντίδα με βάση την κοινότητα) προς μικρότερες, πιο ολοκληρωμένες λύσεις καθοδηγείται από την συνειδητοποίηση ότι τα ιδρύματα συχνά αποτυγχάνουν να παρέχουν την απαραίτητη προσοχή στις εξατομικευμένες ανάγκες των ανηλίκων και να αναδημιουργήσουν τη συναισθηματική ζεστασιά που είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική ανάπτυξη και την ψυχολογική ευημερία.

Τα κύρια μοντέλα με βάση την οικογένεια στοχεύουν στην προώθηση των εξής:

• Υποστήριξη της οικογένειας καταγωγής: Μέσω προγραμμάτων για την πρόληψη του χωρισμού της οικογένειας με οικονομική, ψυχολογική και κοινωνική βοήθεια.
• Αναδοχή: Προσωρινή τοποθέτηση σε μια οικογένεια για την κάλυψη των αναγκών του παιδιού.
• Υιοθεσία: Μια μόνιμη λύση όταν η επιστροφή στη βιολογική οικογένεια δεν είναι δυνατή.
• Οικογενειακά σπίτια: Μικρές εγκαταστάσεις που αναδημιουργούν ένα οικείο περιβάλλον και μια οικογενειακή ατμόσφαιρα, με μικρό αριθμό κατοίκων και εκπαιδευτικών που γίνονται σταθερά και σημαντικά σημεία αναφοράς.

Προς κοινότητες αλληλεγγύης ικανές να εφαρμόζουν ολοκληρωμένες στρατηγικές:

Η σκέψη που οδήγησε στην αποκέντρωση της φροντίδας σε ιδρύματα προς τη δημιουργία μιας πραγματικά υποστηρικτικής κοινότητας προτείνει οικογενειακά μοντέλα που λειτουργούν μέσω μιας τοπικής κοινότητας όλο και πιο εξοπλισμένης και οργανωμένης σύμφωνα με τις ανάγκες των ανηλίκων. Για τον λόγο αυτό, το μοντέλο μπορεί να θεωρηθεί αποτελεσματικό μόνο αν υποστηρίζεται από:

• Τοπικές υπηρεσίες: Σχολεία χωρίς αποκλεισμούς και εύκολα προσβάσιμα, κέντρα υγείας και προγράμματα αναψυχής
• Δίκτυα υποστήριξης από ομοτίμους: Ομάδες υποστήριξης για ανάδοχους ή βιολογικούς γονείς που έχουν ανάγκη
• Κοινωνική ένταξη: Εξάλειψη του στίγματος που περιβάλλει όσους έχουν ζήσει σε ιδρύματα, μέσω της προώθησης μιας κουλτούρας αποδοχής.

Ποιες είναι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αυτής της επιλογής;

Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε οικογένειες τείνουν να έχουν καλύτερα αποτελέσματα. Συχνά αναπτύσσουν πιο υγιείς δεσμούς με τους κύριους φροντιστές τους, κάτι που θέτει τα θεμέλια για τον τρόπο με τον οποίο το παιδί θα προσεγγίζει τις σχέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Τα παιδιά από οικογένειες παρουσιάζουν επίσης καλύτερα αποτελέσματα όσον αφορά τη σωματική ανάπτυξη, την προσοχή, την ανάπτυξη του εγκεφάλου και τις γνωστικές δεξιότητες.

Η πρόταση ενός σχεδίου που επιτρέπει στα παιδιά να απολαμβάνουν ένα ισορροπημένο, υγιές και στοργικό οικογενειακό μοντέλο αποτελεί μια ευκαιρία για εξερεύνηση και πειραματισμό με διαφορετικά μοντέλα οικογενειακής φροντίδας.

Κατά την επιλογή του μοντέλου φροντίδας και του σχεδίου φροντίδας που θα εφαρμοστεί ή θα προταθεί, η πρωταρχική μέριμνα παραμένει συνδεδεμένη με τις συγκεκριμένες ανάγκες κάθε παιδιού και κάθε οικογένειας, καθώς κανένα μεμονωμένο μοντέλο φροντίδας δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες όλων των παιδιών.